Sau một tháng di chuyển qua nhiều điểm trường, hành trình Unitour của cuộc thi IKI Co-Creation – Đồng sáng tạo không gian sống gắn kết không chỉ mang đến thông tin về cuộc thi, mà dần hình thành một “lộ trình tư duy” khá rõ cho sinh viên: bắt đầu từ việc đặt câu hỏi, đi qua thấu cảm, kiểm chứng, rồi cuối cùng là chuyển hoá thành giải pháp có thể vận hành.
Điểm đáng chú ý là mỗi điểm trường không lặp lại nội dung của điểm trước, mà đóng vai trò như một bước tiếp theo trong hành trình đó. Chính sự khác biệt này tạo nên giá trị của toàn bộ Unitour.
Khởi đầu của hành trình xây dựng “thấu cảm”
Tại UEH – điểm khởi đầu của toàn bộ hành trình, điều đáng nhớ nhất không nằm ở việc giới thiệu cuộc thi, mà ở cách buổi kick-off được mở ra bằng một câu hỏi rất thẳng: “Điều gì đang khiến các thành viên trong gia đình dần xa nhau?”
ThS. Nguyễn Tăng Quang, trong phần chia sẻ “Thấu cảm là khởi đầu của sáng tạo”, không đưa ra bất kỳ công thức nào. Thay vào đó, anh liên tục kéo sinh viên quay về những tình huống rất đời thường: cách các thành viên sử dụng không gian, cách họ tương tác, và những khoảnh khắc tưởng như rất nhỏ nhưng lại phản ánh rõ nhất khoảng cách giữa họ.
Chính cách đặt vấn đề này khiến nhiều sinh viên nhận ra một điều quan trọng: nếu bắt đầu từ hình ảnh hay concept, bài thi rất dễ “đẹp nhưng rỗng”. Nhưng nếu bắt đầu từ một câu hỏi đủ đúng, toàn bộ phần còn lại sẽ có nền tảng rõ ràng.
Thấu cảm không còn là cảm nhận, mà trở thành cách làm
Nếu UEH dừng ở việc đặt câu hỏi, thì Trường Đại Học Thủ Dầu Một là nơi câu hỏi đó được đào sâu thành một phương pháp cụ thể.
Trong phần chia sẻ, ThS. Nguyễn Tuấn Khoa làm rõ một điểm mà nhiều sinh viên thường bỏ qua: ý tưởng thất bại không phải vì thiếu sáng tạo, mà vì chưa hiểu người sử dụng. Anh không nói về cảm xúc, mà nói về cách làm — quan sát hành vi, đặt mình vào hoàn cảnh của người khác, và kiên nhẫn đi đến tận cùng của một tình huống để tìm ra insight.
Ở góc độ khác, Bác sĩ Lư Trọng Tín bổ sung thêm một lớp nhìn về tâm lý: sự mất kết nối trong gia đình không đến từ những mâu thuẫn lớn, mà từ việc thiếu những “điểm chạm” đủ để tương tác diễn ra tự nhiên. Điều này khiến sinh viên bắt đầu hiểu rằng, thấu cảm không phải là “cảm thấy”, mà là “lý giải được vì sao”.
Điểm khác biệt của Thủ Dầu Một nằm ở chỗ: thấu cảm không còn là khẩu hiệu, mà trở thành một công cụ làm việc có thể kiểm chứng. Khi insight đủ rõ, ý tưởng không cần cố gắng “sáng tạo”, mà tự hình thành theo logic của vấn đề.
Từ đây, hành trình chuyển sang một bước khó hơn: nếu insight là đúng, liệu nó có đứng vững khi đưa ra thực tế?
Khi ý tưởng phải đi qua phản biện để tồn tại
Tại Trường Đại học Công Thương TP.HCM, không khí thay đổi rõ rệt. Đây không còn là nơi chỉ nghe và hiểu, mà là nơi ý tưởng bắt đầu bị “thử lửa”.
Bà Phạm Thị Lan Khanh, trong phần mở đầu, đã nhấn mạnh bài toán một cách trực diện: “không gian sống gắn kết” không phải là khái niệm, mà là một vấn đề đang tồn tại trong đời sống hiện đại. Điều này buộc sinh viên phải đối diện với câu hỏi: ý tưởng của mình đang giải quyết điều gì, và bằng cách nào.
Trong phần chia sẻ, anh Nguyễn Tăng Quang tiếp tục giữ cách tiếp cận quen thuộc khi đặt câu hỏi ngược lại. Nhưng lần này, câu hỏi không dừng ở việc tìm insight, mà đi sâu hơn: vì sao insight đó đúng, bằng chứng là gì, nếu thay đổi bối cảnh thì còn phù hợp không.
Phiên thảo luận với bà Nguyễn Thị Thu Trinh, bà Phạm Thị Lan Khanh và các diễn giả khác càng làm rõ điều này. Từ những trải nghiệm rất khác nhau, họ cùng chỉ ra một điểm chung: sự kết nối không biến mất vì những thay đổi lớn, mà vì những thay đổi rất nhỏ trong thói quen sống.
Điểm đặc biệt tại Công Thương là sinh viên bắt đầu chuyển từ “có ý tưởng” sang “bảo vệ được ý tưởng”. Và khi phải trả lời liên tục những câu hỏi phản biện, các bạn dần hiểu rằng một ý tưởng chỉ thực sự có giá trị khi nó đứng vững trước thực tế.
Sau bước này, hành trình không dừng lại ở việc kiểm chứng, mà quay về một lớp sâu hơn: trải nghiệm cá nhân.
Khi insight không còn tìm kiếm, mà được nhận ra từ chính đời sống
Tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cách tiếp cận thay đổi một lần nữa. Nếu các điểm trước đi từ vấn đề đến phương pháp, thì tại đây, toàn bộ câu chuyện được kéo về chính đời sống của sinh viên.
PGS.TS Trần Thị Hồng mở đầu bằng một hình ảnh rất quen: những bữa cơm gia đình ngày càng ít đi, và ngay cả khi ngồi cùng nhau, mỗi người lại bị cuốn vào thiết bị cá nhân. Không cần dữ liệu phức tạp, chỉ cần những quan sát này đã đủ để sinh viên nhận ra một thực tế: khoảng cách không đến từ sự kiện lớn, mà từ những thay đổi rất nhỏ lặp lại mỗi ngày.
Nguyễn Tăng Quang tiếp tục nhấn mạnh vai trò của thấu cảm, nhưng lần này đi sâu hơn vào hành vi và cảm nhận. Trong khi đó, chuyên gia tâm lý Võ Thị Hồng Nhật mở rộng thêm một lớp quan trọng: mỗi người đều có một “bản đồ cảm xúc” riêng, và nếu không nhìn thấy điều đó, mọi giải pháp đều dễ trở nên áp đặt.
Điểm mấu chốt tại Nguyễn Tất Thành là sự chuyển dịch trong cách nghĩ: ý tưởng không còn là thứ phải “nghĩ ra”, mà là thứ được “nhận ra” từ chính trải nghiệm của người làm bài.
Và khi insight đã đủ sâu, bước cuối cùng là biến nó thành một giải pháp có thể vận hành.
Khi giải pháp không còn nằm trên bản vẽ, mà trở thành cách con người sống trong không gian
Tại Trường Đại học Văn Lang, hành trình đi đến bước cuối: chuyển insight thành giải pháp.
TS.KTS Đỗ Phú Hưng nhấn mạnh yếu tố “học và làm trong cùng một bối cảnh”, giúp sinh viên hiểu rằng đây không chỉ là bài tập, mà là một tình huống thực tế cần giải quyết.
Trọng tâm tại đây được đặt vào hạng mục thiết kế sân vườn cho căn hộ, nhưng cách tiếp cận không nằm ở thẩm mỹ. Các diễn giả liên tục nhấn mạnh: sân vườn không phải là phần trang trí, mà là một “điểm chạm”, nơi các thành viên có thể gặp gỡ, tương tác và hình thành thói quen chung.
Nguyễn Tăng Quang đưa ra một góc nhìn thực tế hơn về quá trình làm bài: dữ liệu quan sát luôn có “độ nhiễu”, và một ý tưởng tốt không xuất hiện ngay từ đầu. Nó cần được thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện qua từng bước.
Trong phiên toạ đàm, các diễn giả tiếp tục chỉ ra rằng vấn đề không nằm ở không gian, mà ở sự lệch pha trong thói quen và nhịp sống giữa các thế hệ. Vì vậy, một giải pháp tốt không chỉ cần sáng tạo, mà phải phù hợp với cách con người thực sự sống.
Điểm khác biệt lớn nhất tại Văn Lang là cách sinh viên bắt đầu nhìn thiết kế như một hệ thống vận hành: không gian tạo điều kiện, thói quen tạo nội dung, và công nghệ hỗ trợ duy trì. Khi ba yếu tố này kết nối, giải pháp mới thực sự “sống được”.
Một hành trình, nhiều điểm chạm và một cách làm bài dần hình thành
Khi đặt lại toàn bộ hành trình cạnh nhau, có thể thấy rõ đây không phải là 5 buổi workshop rời rạc.
UEH là nơi sinh viên bắt đầu bằng việc đặt câu hỏi. Thủ Dầu Một là nơi sinh viên học cách tìm ra insight. Công Thương là nơi sinh viên kiểm chứng và bảo vệ ý tưởng. Nguyễn Tất Thành là nơi sinh viên đào sâu insight từ chính trải nghiệm cá nhân. Văn Lang là nơi sinh viên hoàn thiện và vận hành giải pháp.
Mỗi điểm trường không lặp lại nhau, mà bổ sung cho nhau — giống như cách một bài thi tốt được hình thành qua từng bước.
Và có lẽ, điều quan trọng nhất mà Unitour mang lại không nằm ở từng nội dung riêng lẻ, mà ở việc giúp sinh viên hiểu rằng: một ý tưởng có giá trị không đến từ một khoảnh khắc “nghĩ ra”, mà từ cả một quá trình quan sát, đặt câu hỏi, kiểm chứng và hoàn thiện.
👉 Đăng ký tham gia IKI Co-Creation ngay hôm nay để bắt đầu hành trình của riêng bạn.
