Trong cách An Khải Hưng nhìn về không gian sống, “nhà” không chỉ là nơi để ở, mà là cách con người sống cùng nhau. Nhưng giữa nhịp đô thị ngày càng vội vã, khi các thế hệ dần mất đi tiếng nói chung, câu hỏi được đặt ra không còn là nhà có đủ tiện nghi hay không, mà là: điều gì đang thực sự thiếu để một gia đình có thể gắn kết với nhau mỗi ngày?
Khi “nhà” không còn là nơi gặp nhau
Giữa nhịp sống đô thị ngày càng dày đặc, chúng ta ở gần nhau hơn về khoảng cách, nhưng lại ít chạm vào nhau hơn trong đời sống thường ngày.
Thực tế này không chỉ là cảm nhận. Theo một báo cáo của Pew Research, hơn 35% gia đình hiện đại cho biết họ hiếm khi ăn cùng nhau mỗi ngày, trong khi các nghiên cứu tại châu Âu và Mỹ chỉ ra rằng thời gian trung bình các thành viên trò chuyện trực tiếp đang giảm dần qua từng năm. Ở các đô thị lớn châu Á, xu hướng này còn rõ rệt hơn khi thời gian làm việc kéo dài và sự phụ thuộc vào thiết bị cá nhân ngày càng cao.
Nhiều gia đình vẫn ở chung một mái nhà, nhưng mỗi người vận hành theo một nhịp riêng. Người lớn tuổi, người đi làm, trẻ nhỏ – mỗi thế hệ có một lịch trình, một thói quen, một cách sử dụng không gian khác nhau. Sự khác biệt đó, nếu không được kết nối, dần tạo ra những khoảng cách rất khó gọi tên.
Không gian sống vì thế không còn chỉ là nơi đáp ứng công năng, mà trở thành một bài toán khó hơn: làm sao để cân bằng giữa riêng tư và gắn kết, giữa tiện nghi và cảm xúc, giữa việc “ở cùng” và “sống cùng”.
Không khó để nhận ra điều này trong chính cuộc sống hằng ngày. Một căn hộ đầy đủ tiện nghi, mỗi người một phòng, mỗi người một thiết bị, mọi thứ đều được tối ưu để riêng tư hơn. Nhưng cũng chính từ đó, những cuộc trò chuyện ngắn dần, những bữa ăn chung trở nên hiếm hơn, và việc gặp nhau trong cùng một không gian đôi khi lại cần… sắp xếp trước.
Không phải vì chúng ta không muốn gần nhau, mà vì cách chúng ta đang sống khiến việc kết nối trở nên khó hơn.
Khi bàn ăn không còn là nơi kết nối, đâu là không gian thay thế?
Trong nhiều thập kỷ, bàn ăn từng là trung tâm của gia đình – nơi các thành viên gặp nhau mỗi ngày. Nhưng thực tế hiện nay đang thay đổi.
Theo nghiên cứu từ The Guardian và các tổ chức xã hội tại Anh, chỉ khoảng 1/3 gia đình còn duy trì thói quen ăn cùng nhau mỗi ngày. Phần lớn các bữa ăn diễn ra lệch giờ, nhanh chóng, hoặc gắn liền với thiết bị cá nhân. Điều này khiến vai trò kết nối của không gian bếp – bàn ăn dần suy giảm.
Khi không còn một “điểm hẹn cố định”, câu hỏi đặt ra là: đâu là không gian có thể thay thế vai trò này?
Chính trong bối cảnh đó, trong nhiều mô hình sống mới, sân vườn và không gian xanh đang dần trở thành một lựa chọn đáng chú ý – và điều này không phải ngẫu nhiên.
Các nghiên cứu từ WHO và Harvard Health chỉ ra rằng việc tiếp xúc với không gian xanh có thể giảm căng thẳng tới 30%, cải thiện tương tác xã hội và tăng cảm giác gắn kết giữa con người với nhau. Không gian mở, ánh sáng tự nhiên và yếu tố thiên nhiên giúp con người dễ “ở lại” lâu hơn, trò chuyện nhiều hơn và tương tác một cách tự nhiên hơn so với không gian khép kín.
Khác với bàn ăn – nơi thường gắn với một khung giờ cụ thể, sân vườn không bị giới hạn bởi thời điểm. Đó có thể là nơi uống trà buổi sáng, chăm cây buổi chiều, hay đơn giản là một khoảng dừng giữa ngày để các thành viên vô tình gặp nhau.
Điều quan trọng không phải là có thêm một không gian, mà là có một không gian khiến con người muốn bước vào, muốn ở lại, và muốn chia sẻ.
Khi một mô hình sống mới được đặt ra
Từ những thay đổi trong đời sống đó, một hướng tiếp cận mới bắt đầu hình thành: không gian sống không thể chỉ được thiết kế để ở, mà cần được thiết kế để con người có thể sống cùng nhau.
Từ góc nhìn này, đây cũng là cách An Khải Hưng tiếp cận khi phát triển IKI Village. Thay vì tối ưu từng khu chức năng riêng lẻ, dự án tổ chức lại căn hộ theo mô hình “vườn trong nhà”, nơi không gian sống được chia thành hai khu sinh hoạt tương đối độc lập nhưng vẫn được kết nối bởi một lõi trung tâm.
Cụ thể, các dạng căn hộ như Căn hộ một mặt sàn hay Căn hộ đa tầng được phát triển với cấu trúc cho phép các thế hệ có không gian riêng tư đầy đủ – phòng khách, bếp, phòng ngủ – nhưng vẫn hướng về một điểm chung ở giữa. Điểm chung đó chính là sân vườn trong căn hộ.
Trong mô hình này, sân vườn không còn là một góc ban công nhỏ, mà được nâng lên thành “khu vườn trên không” – một không gian sống thực thụ nằm ngay trong lòng căn hộ, với diện tích đủ lớn để trở thành nơi sinh hoạt chung. Đây có thể là nơi uống trà buổi sáng, chăm cây, trò chuyện, hay đơn giản là một khoảng dừng để các thành viên vô tình gặp nhau trong ngày.
Chính cấu trúc này tạo nên một sự cân bằng rõ ràng: mỗi người vẫn có không gian riêng để sống theo nhịp của mình, nhưng luôn có một nơi để quay về. Khi đó, khu vườn không chỉ là yếu tố thẩm mỹ, mà trở thành điểm chạm trung tâm – kết nối các không gian riêng, kết nối các thế hệ, và kết nối những nhịp sống khác nhau trong cùng một mái nhà.
Khi một bài toán trở thành hành trình đồng sáng tạo
Từ chính bài toán về sự đứt gãy kết nối trong đời sống gia đình, An Khải Hưng đã khởi xướng cuộc thi IKI Co-Creation – Đồng sáng tạo không gian sống gắn kết, như một lời mời dành cho thế hệ trẻ cùng tham gia giải quyết.
Đây không phải là một cuộc thi tìm ra ý tưởng “đẹp nhất”, mà là nơi lắng nghe tiếng nói của người trẻ – những người đang trực tiếp trải nghiệm và quan sát những thay đổi trong cách chúng ta sống cùng nhau. Từ những trải nghiệm đó, mỗi thí sinh được khuyến khích đặt lại câu hỏi quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ: làm thế nào để các thành viên trong gia đình có thể kết nối nhiều hơn, ngay trong chính không gian sống của mình?
Từ đó, cuộc thi mở ra ba hướng tiếp cận – không gian, nếp sống và công nghệ – như những cách khác nhau để trả lời cùng một vấn đề. Ở đó, thiết kế không gian (IKI Landscape Design) không chỉ dừng ở việc tạo hình, mà hướng đến việc tổ chức một “điểm chạm” như sân vườn, nơi các thành viên muốn bước ra và ở lại; thiết kế nếp sống (IKI Family Rituals) tập trung xây dựng những nghi thức lặp lại theo ngày, theo tuần hay các dịp đặc biệt, để biến không gian thành thói quen gắn kết; còn công nghệ (IKI Living OS) đóng vai trò như một lớp kết nối tinh tế, xuất hiện đúng lúc để gợi mở những tương tác thật trong đời sống.
Mỗi hướng đi không phải là một đáp án cuối cùng, mà là một góc nhìn. Và chính việc đặt nhiều góc nhìn cạnh nhau tạo nên giá trị của hành trình đồng sáng tạo – nơi những ý tưởng mới được kết nối với những giá trị sống bền vững, để cùng nhau định hình lại một “nếp nhà” gắn kết hơn trong bối cảnh đô thị hiện đại.
Và có thể, câu trả lời bắt đầu từ chính bạn
Không ai hiểu rõ gia đình bằng chính những người đang sống trong đó, bởi họ là người cảm nhận rõ nhất những khoảng cách nhỏ, những thói quen lặp lại, hay những khoảnh khắc suýt kết nối nhưng lại trôi qua mỗi ngày. Và cũng từ chính những điều tưởng chừng rất bình thường ấy, ý tưởng bắt đầu hình thành – không phải từ một đáp án hoàn hảo, mà từ một câu hỏi đủ đúng: “Nhà” của bạn đang thiếu điều gì, và nếu có thể thay đổi một điều, bạn sẽ bắt đầu từ đâu? Đó có thể chính là điểm khởi đầu cho hành trình của bạn tại IKI Co-Creation.
